← Bütün yazılar

Pinyin nədir və Çin dilində tonlar necə işləyir

Pinyin — Çin sözlərinin latın hərfləri ilə yazılışı. Dörd ton nə deməkdir, niyə vacibdir və necə fərqləndirilir. Azərbaycan dilində sadə izah.

Çin dilində əlifba yoxdur. Hər heroqlif bir heca bildirir və onun necə oxunduğunu heroqlifin özünə baxıb anlamaq mümkün deyil. Pinyin məhz bu problemi həll edir: sözün oxunuşunu latın hərfləri ilə yazır.

你好 heroqliflərinin oxunuşu — nǐ hǎo. Pinyin olmasa yeni başlayan adam bu sözü səsləndirə bilməz.

Dörd ton — və niyə onlar sözün mənasını dəyişir

Çin dilində eyni hecanın hansı tonla deyilməsi tamamilə fərqli söz yaradır. Bu, Azərbaycan dilində qarşılığı olmayan bir şeydir və ona görə ilk çətinlik burada olur.

Klassik nümunə — «ma» hecası:

TonPinyinMənası
ana (1-ci ton, düz və hündür)
çətənə (2-ci ton, qalxan)
at (3-cü ton, enib-qalxan)
söymək (4-cü ton, enən)
masual hissəciyi (tonsuz)

Tonu necə yadda saxlamalı

Ton işarəsi sait üzərinə qoyulur: mā, má, mǎ, mà. İşarənin forması səsin hərəkətini göstərir — birinci düzdür, ikinci qalxır, üçüncü enib-qalxır, dördüncü enir.

Ən çox edilən səhv: sözü öyrənib tonunu öyrənməmək. Ton sözün bir hissəsidir, əlavə deyil. «ma» ilə «mā» eyni söz deyil.

Praktik məsləhət: hər yeni sözü ilk gündən tonu ilə birlikdə səsləndir. Sonradan düzəltmək qat-qat çətindir.

Üçüncü ton dalbadal gələndə

İki üçüncü ton yan-yana düşəndə birincisi ikinci tona çevrilir. 你好 əslində nǐ hǎo yazılır, amma ní hǎo kimi səslənir.

Bu qayda avtomatik işləyir və yazılışda əks olunmur — sadəcə tələffüzdə mövcuddur.

Tonları qulaqla tanımaq üçün dinləmə tapşırıqları lazımdır.

HSK 1 — 150 söz, tamamilə pulsuz. Kart tələb olunmur.

Pulsuz başla